Sau sinh, cơ thể sản phụ bước vào quá trình khôi phục lại những gì đã thay đổi trong suốt thai kỳ và lúc sinh nở: tử cung, cổ tử cung, âm đạo và vùng bụng bắt đầu co lại. Theo đó một lượng rất lớn nội tiết tố khi có thai cũng biến mất, đồng nghĩa sức sống của các mẹ sẽ giảm đi rõ rệt, cơ thể mệt mỏi và đầy nhạy cảm. 1. Những thay đổi ở vùng chậu Sẽ có những thay đổi đáng kể xảy ra trong khu vực này mà các bà mẹ trẻ nên lưu ý: Các cơn quặn hậu sản Thường biến mất 3, 4 ngày sau sinh, tuy nhiên trước đó các cơn co thắt thường mạnh và đau hơn cả lúc bình thường vì tử cung đang co xuống để lấy lại kích thước trước khi có thai. Rất có thể mẹ sẽ cảm thấy các cơn đau này xuất hiện khi cho bé bú, vì oxytocin liên hệ đến phản ứng ép sữa cũng gây ra các cơn co thắt tử cung. Dù sẽ đau đớn nhưng các mẹ đừng lo lắng quá, vì tử cung co thắt càng mạnh và nhanh chừng nào thì nguy cơ đối diện với khả năng xuất huyết hậu sản càng ít bấy nhiêu. Xem thêm : khâu thẩm mỹ sau khi sinh Đường ruột và bàng quang Nhiễm trùng bàng quang và táo bón, trĩ là những nguy cơ thường xảy ra cho các bà mẹ sau sinh. Vì vậy, để ngăn ngừa táo bón và bệnh trĩ, chị em nên đi đại tiện ngay khi có thể và không nên kiêng cữ thái quá, tăng cường chế độ ăn nhiều chất xơ như ăn các loại rau củ quả, trái cây, nhất là đu đủ, hồng, chuối và uống thật nhiều nước. Mặc dù giai đoạn này cơ thể sẽ đau nhức do vết thương sinh mổ hoặc cắt tầng sinh môn, nhưng các mẹ cũng nên cố gắng đứng dậy và đi bộ nhiều để giúp cho đường ruột và bàng quang làm việc lại bình thường. Để ngăn ngừa viêm nhiễm bàng quang sau sinh, nhất là với những chị em bị cắt tầng sinh môn, nên vệ sinh sạch vùng kín mỗi khi tiêu tiểu với nước ấm và tuân thủ quy tắc làm sạch từ trước ra sau. Trong những ngày đầu sau sinh, nếu khi tiểu hơi bị gắt thì cũng không cần phải quá lo lắng các mẹ nhé. Đơn giản đó chỉ là do phần tầng sinh môn và các mô xung quanh bàng quang và lỗ tiểu còn hơi sưng. Nếu cảm thấy khó tiểu, hãy ngồi vào thau nước (ngâm mông) trong khi tiểu, và đừng lo lắng về việc nhiễm trùng vì nước tiểu thường vô trùng. Cổ tử cung và âm đạo Do căng giãn nhiều trong lúc chuyển dạ nên phải mất một tuần lễ để cổ tử cung thu hẹp và săn chắc lại một cách tự nhiên. Để hồi phục âm đạo nhanh chóng về kích thước cũ, các mẹ có thể tập các bài tập dành cho đáy chậu, như co lại rồi giãn ra các cơ âm đạo, hoặc bài tập dành cho cơ bụng sau sinh, nhưng chú ý chỉ nên tập khi đã hết sản dịch để tránh nguy cơ xuất huyết hậu sản các mẹ nhé. 2. Sản dịch Là một chất nước chảy ra ngoài âm đạo từ tử cung đang trong giai đoạn phục hồi. Thời gian kéo dài của sản dịch tùy cơ địa mỗi sản phụ, thường khoảng 21 ngày sau sinh, đôi khi chỉ chừng 14 ngày, cũng có khi kéo dài đến 6 tuần lễ mới dứt. Trong 3 hoặc 4 ngày đầu sản dịch có màu đỏ tươi, sau đó lượng máu dần dần bớt đi và chuyển sang màu hồng, hoặc nâu khi nội mạc tử cung co lại. Cuối cùng là có màu hơi vàng hoặc không màu. Do việc tiết sản dịch sẽ làm cho vùng kín bị ẩm ướt, chưa kể nếu vết cắt tầng sinh môn chưa lành hẳn, thì nguy cơ nhiễm trùng vùng kín trong thời gian tiết sản dịch là hoàn toàn có thể xảy ra. Vì vậy, chị em nên chú ý vệ sinh sạch sẽ và làm khô ráo khu vực này, nên dùng băng vệ sinh cho đến khi hết sản dịch và tuyệt đối không dùng gạc để thấm máu. Để mau hết sản dịch, các mẹ nên cho bé bú mẹ thay vì dùng sữa ngoài. Đồng thời, nếu thấy sản dịch tiết ra có mùi hôi, hoặc nếu sản dịch có màu đỏ tươi trở lại cần phải đến bệnh viện để thăm khám kịp thời. Vì sản dịch có mùi hôi thường là dấu hiệu tử cung bị nhiễm trùng, trong khi đó, nếu sản dịch lại có màu đỏ tươi thường là do nơi nhau bám trước đây chưa lành hẳn, cũng có thể do các mẹ vận động quá mức. 3. Vết cắt tầng sinh môn Do vết cắt tầng sinh môn thường nằm ở vị trí mà nước có thể đọng lại, do đó dễ có nguy cơ bị nhiễm trùng hoặc làm vùng da non xung quanh vết cắt bị nhức do da khu vực này bị sưng lên khiến các đường chỉ khâu càng lúc càng xiết chặt hơn. Nếu quan sát thấy da bị thâm tím hoặc các đường chỉ khâu thực sự gây đau nhức, nên lót một chiếc gối bằng cao su khi ngồi, đồng thời giữ vệ sinh khu vực này thật kỹ. Tắm nước ấm hoặc vòi hoa sen, băng vết cắt trong giải băng vệ sinh, tập các bài tập cho vùng chậu có thể giúp chị em bớt đau cũng như giúp vết cắt mau lành. Tuy nhiên lưu ý không dùng thuốc sát trùng lúc tắm vì chúng có thể gây kích ứng da, đồng thời sau khi tắm nên dùng máy sấy tóc để làm khô toàn bộ vết cắt, thay vì dùng khăn lông vì có thể làm đau vết mổ chưa lành. Các mẹ cũng sẽ cảm thấy ngứa ngáy khó chịu khi đi vệ sinh, vì nước tiểu có tính axit khá mạnh có thể chảy vào vết mổ làm da non bị ngứa. Nếu cảm thấy khó chịu, các mẹ đừng ngại đứng khi đi vệ sinh, đồng thời nên dùng thêm nước ấm dội vào để làm loãng axit trong nước tiểu và làm bớt ngứa. Cũng đừng quá lo nếu cảm thấy cơn đau nhức ở tầng sinh môn trở nặng hơn, vì đó là quy luật thông thường trước khi vết cắt này lành hẳn. Phần lớn các đường chỉ khâu tự hủy sẽ biến mất từ 5 -6 ngày sau khi sinh. 4. Chăm sóc vùng kín sau sinh Khi mẹ chuẩn bị chuyện dạ, dạ con lúc đó sẽ giống như một chiếc thùng nhỏ để chứa bé và hơn hai lít nước ối. Khi sinh xong, nhiều mẹ có thể sờ thấy một khối cứng ở dưới rốn đó chính là dạ con khi chưa thể co lại như hình dạng ban đầu. Thường sẽ phải qua 21 ngày hoặc một tháng thì dạ con sẽ trở lại như bình thường ( nếu bạn sinh mổ, nó sẽ mất nhiều thời gian hơn) Nếu dạ con không co lại thì rất dễ gây ra hiện tượng băng huyết, rong máu. Để tránh xảy ra điều này, các mẹ nên đi lại nhẹ nhàng và cho con bú để kích thích sự co bóp. Sau quá trình vượt cạn, bạn sẽ thấy mình có rất nhiều sản dịch, đây chính là máu ra sau sổ nhau. Thường thì sau một giờ sinh , lượng máu có thể lên tới khoảng 100 ml do đó bạn cần phải đóng bỉm to, những ngày sau đó có thể chuyển sang băng vệ sinh và nhớ là phải thường xuyên thay rửa hàng ngày. Nếu lượng máu ra quá nhiều so với dự tính, bạn cần báo ngay cho bác sĩ bởi đó có thể là dấu hiệu của hiện tượng băng huyết. Ngược lại nếu sau khi sinh xong mà bạn không thấy có sản dịch hoặc có nhưng rất ít cũng cần phải lưu ý, bởi rất có thể bạn đã không thoát được sản dịch ra ngoài điều này khiến tử cung khó co lại gây nhiễm trùng hậu sản. Một số người còn bị nhiễm trùng huyết và phải mổ thắt dạ con. Để tránh xảy ra việc này, mẹ bầu sau sinh chỉ nên nằm yên trên giường khoảng tám đến mười giờ ( 24 giờ với người sinh mổ) sau đó thì nên đi lại nhẹ nhàng. Các mẹ cũng nên lưu ý rằng ban đầu nên ngồi dậy một cách từ từ, hít thở sâu rồi mới chậm rãi đưa chân xuống trước khi đứng thẳng dậy. Nếu cảm thấy chóng mặt, các mẹ nên nằm xuống để máu lưu thông lên não, tránh hiện tượng choáng ngất có thể bị ngã gây ra các chấn thương không cần thiết Các mẹ cũng nên tránh táo bón bằng cách ăn nhiều rau, trái cây, uống nhiều nước. Trong trường hợp bị trĩ, bạn cũng có thể dùng thuốc mỡ để bôi, điều này cũng giúp giảm bớt đau nhức. Phụ nữ sau sinh cũng có thể tập khít cơ niệu đạo, âm đạo tránh bị són tiểu bằng cách :Khi hít vào thì co khít cơ âm đạo, từ từ thở ra đồng thời giãn cơ hoặc tập khi đang đi tiểu bằng cách nhịn lại một đến hai giây rồi thả ra, lặp lại vài lần. Trong trường hợp tiểu khó, mẹ bầu có thể chườm nóng, tắm nước nóng ,xoa bóp nhẹ nhàng vùng xương mu, xoa nắn bụng. Ba tuần sau khi hết sản dịch có một số người đã có máu trở lại ( còn gọi là có kinh non). Lúc này các mẹ nên sử dụng các biện pháp tránh trai ngay. Bởi việc có thai sớm thực sự nguy hiểm với những người mổ đẻ có thể gây vỡ dạ con, hư thai. Lúc này bạn cũng cần chú ý đến vết khâu tầng sinh môn bằng cách rửa sạch giữ khô. Nếu có sử dụng dung dịch vệ sinh cũng nên dùng loại có bọt nhẹ nhàng. Nếu sau bốn ngày mà vẫn còn cảm giác đau thì có thể bạn đã bị dị ứng chỉ khâu,nên đến bác sĩ để được cắt chỉ hoặc xử lý sớm nếu bị nhiễm trùng. Thông thường vết khâu tầng sinh môn sẽ liền hẳn sau một tuần. Tùy theo cơ địa từng người mà các mẹ có thể tắm gội sau ngày sinh nhưng lưu ý là không nên tắm bồn. Nếu mẹ vẫn còn mệt thì không nên tắm gội cùng lúc và tuyệt đối không nên đứng trong tư thế lom khom sẽ dễ bị chóng mặt và ngã >> Cách chăm sóc khô âm đạo ở phụ nữ sau khi sinh