Tượng “Phật cưỡi vua” độc nhất Vua cải hối- bức dị tượng độc nhất Việt Nam Đó là một bức tượng to, được sơn son thếp vàng, tượng tạc hình ảnh một nhà vua mặc triều phục đang quỳ gập người, hai bàn tay cung kính mở rộng để trên mặt đất trên lưng là một pho tượng phật cao lớn ngồi trên tòa sen đè lên lưng nhà vua. Đem sự tò mò đến hỏi trụ trì của chùa là hòa thượng Thích Tâm Hoan, tôi mới được hay biết đằng sau bức tượng này là cả một truyền kì dài gắn với danh tiếng của một vị vua trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Trụ trì Thích Tâm Hoan cho biết: “Bức tượng này là độc nhất, không chỉ ở Việt Nam mà ngay cả trên thế giới, có bao nhiêu người được chiêm ngưỡng là bấy nhiêu sự ngỡ ngàng và kinh ngạc khi được nghe về huyền trò vè ra đời của tượng “vua hối cải”. Nhiều người khi nhìn đồ thờ tượng phật sơn đồng bức tượng này cho rằng đây là một sự trừng trị nhưng trái lại, "Dáng quỳ gối phục sát mặt đất của tượng vua biểu thị một sự quy phục tuyệt đối. Đó là sự hối lỗi thực lòng, một sự thay đổi lên đường từ sâu sắc trong tim chứ không gượng ép và do đó đây là một sự nhận lỗi, sửa sai chứ không phải là một sự trừng trị”, nhà sư Thích Tâm Hoan nói. “Pho tượng không chỉ là một sự hoài cổ, mà nó là một bài học lưu truyền cho muôn thuở sau học tập. Làm người ai cũng phải sửa bỏ thói hư tật xấu thì mới đạt được kết quả tốt. Ai sống trên đời cũng đều mắc sai trái, nhưng điều quan trọng là phải biết ngóng và sửa sai, để được dung thứ. Khi biết nhận lỗi, những người khác sẽ không đánh giá và quy tội nữa. Sự ra đời của pho tượng cải hối kỳ lạ Theo lời của trụ trì Thích Tâm Hoan, thì vào khoảng năm 1670, lúc này Phật giáo đang trong thời kỳ suy sụp, các nhà sư đều điêu đứng vì bị cho rằng sự tồn tại của họ là không có lợi cho từng lớp, các tăng ni và phật tử trong chùa đều là những người chây lười và sống ỉ lại vào sự hảo tâm của mọi người, phung phí của nả. Khi vua Lê Hy Tông lên nắm quyền năm 1675 đã ra sắc lệnh đuổi hết sư sãi ở các chùa lên rừng, ai ngoan cố không đi sẽ bị khép vào trọng tội đem ra xử trảm, khiến Phật giáo thời kỳ này rơi vào thảm cảnh hơn bao giờ hết trong lịch sử. Chùa triền bỏ hoang, kẻ cắp vào tàn phá tượng gỗ mỹ nghệ các nhà sư phải bỏ lên rừng, nhiều người không chịu được đói rét lại cởi áo cà sa quay về kiếp phàm trần. Cùng thời gian này có một vị thiền sư đắc đạo tên Tông Diễn, ông thuộc đời thứ hai của phái Tào Động. Ông được mọi người thời bấy giờ gọi là “tổ cua” vì tương truyền có một lần Tông Diễn mua được một mớ cua mẹ sau đó liền thả hết chúng trở về mương vì khi nhìn thấy chúng sùi bọt ông cho rằng chúng đang khóc than cho mạng của mình. Nhìn thấy sự đi xuống của Phật giáo và sự khốn khổ của các vị sư, Tông Diễn đã kiên tâm tìm cách trở về đế đô Thăng Long nơi có vua Lê Hy Tông ngự để ngộ giác tư tưởng nhà Vua, cứu lại niềm tin Phật pháp vô biên. Vì khi đó vua Lê Hy Tông đang rất kì thị và căm ghét nhà sư nên Tông Diễn phải hoá trang sau đó ra bộ dâng tặng nhà vua một viên ngọc quý, nhưng thực chất bên trong là một tờ sớ được viết bằng máu nóng của Tông Diễn, giúp vua Hy Tông ngộ ra được chân lý của Phật giáo. Điều mà bức sớ của Tông Diễn muốn nói với vua Hy Tông là ở đời Trần, đời Lý, các vua vô cùng tôn trọng đạo Phật và rồi nhà nước thịnh trị, đạo Phật khiến người ta biết ăn uống đúng mực, không sân si, không giết người cướp của, nó như một viên ngọc quý của nhà nước, vậy tại sao cho đến giờ đạo Phật lại bị cho rằng không mang lại ích lợi gì cho tầng lớp... Khi truyền đến tay, vua Hy Tông sau khi đọc hết bức sớ chứa đầy những nghĩ suy đúng đắn của vị thiền sư trong chốc lát như bừng tỉnh, thoát khỏi cơn mê. Nhà vua liền lập tức cho triệu ngay Tông Diễn vào triều, cúi mình tạ lỗi trước nhà sư, sau đó thu hồi sắc lệnh cấm Phật giáo và hứa sẽ sửa mình với Tông Diễn. Để miêu tả lòng thành, vua cho người tạc bức tượng lớn mà trong đó có hình nhà vua lấy theo mẫu vua Hy Tông đang phủ phục dưới đất cõng trên lưng tượng đức phật Thích Ca Mâu Ni đang ngồi thiền trên đài sen và đặt tên đó là bức tượng “vua hối lỗi”. Bức tượng do vua Hy Tông sai tạc ngoài việc để sám hối với đức Phật vì hành động “phá đạo” của mình, ông còn muốn cả thảy mọi người hãy tự biết tu thân sửa mình để sống tốt hơn, nhất là những quan nắm chức, cầm quyền trong tay cũng phải xem lại chính mình. Sự ngự trị trong cõi này còn có một cõi ngự trị siêu hùng ưu việt hơn, đó là lực lượng của trí não, một sự tự thân, của bản thể độc nhất. Như vua Lê Hy Tông, người mang quyền lực vô thượng trong một quốc gia đã biết nhận lỗi, sửa lỗi. Sự sám hối này không chỉ cho mình ông, mà còn để răn dạy bao thế hệ về sau nữa", nhà sư Thích Tâm Hoan chỉ dạy.