với truyền thồng hơn 100 năm nay. Sản phẩm làng nghề Sơn Đồng chủ yếu là tạc, chạm, sơn, tô tượng Phật, đồ thờ và nổi tiếng nhất là sơn son thiếp vàng hay thiếp bạc vừa kết tinh giá trị nghệ thuật tạo hình vừa mang giá trị văn hóa đặc trưng của nét tâm linh phản ánh đời sống nhân dân và tính ngưỡng người Việt.Điều đặc biệt là dù khách hàng đặt tạc bất cứ pho tượng thờ nào thì người thợ Sơn Đồng đều làm được ngay mà không cần mẫu có sẵn. Từ những thân gỗ mít, qua bàn tay khéo léo, tài hoa của những người thợ Sơn Đồng, những pho tượng được hình thành như có hồn và trở nên sống động vô cùng. Để làm được điều đó, người thợ phải có kinh nghiệm, có kiến thức về văn hóa Phật giáo, văn hóa tâm linh, hiểu được các điển tích, tính cách, vị trí của từng pho tượng trong tâm thức. Làng nghề Sơn Đồng có từ rất xa xưa cùng với nghề điêu khắc tạc tượng. Bao thế hệ người dân nơi đây cũng không ai biết rõ nghề có từ bao giờ. Chỉ biết, theo Ngọc phả Thần tích Đền thờ cụ tổ nghề tạc tượng tại đền Thượng - xã Sơn Đồng được soạn năm 976 triều Tiền Lê, tại làng Sơn Đồng thờ cụ Đức thánh Đào Trực. Cụ là người đã có công “phục nghệ giáo dân”, tức khôi phục nghề và dạy học cho dân. Sau khi cụ qua đời, Nhà vua lệnh cho bản trang Sơn Đồng lập miếu, tạc tượng thờ. Người được bản trang Sơn Đồng tôn là “Công sư phục nghệ” tức người có công khôi phục nghề và thờ làm nghệ sư tổ. Làng nghề Sơn Đồng với những thăng trầm của người thợ đục tượng phật! Nét mặt đầy tự hào, nghệ nhân Nguyễn Đức Hiệp, vừa nhìn ra xưởng sản xuất đồ thờ vừa kể lại những thăng trầm trong nghiệp cầm đục của mình. Từ trong kí ức của người thợ đã có hơn 20 năm gắn bó với cái nghề “tạc tượng làm đồ thờ” trải qua biết bao nhiêu gian khó, ông kể lại rằng: Ông đã làm nghề từ năm 15 tuổi. Đến nay, với tuổi đời và tuổi nghề của mình, hầu hết các mẫu tượng và mẫu hoa văn truyền thống đều được ông lưu giữ trong đầu, chỉ cần cầm đục là có thể chế tác được ngay. Đúng là “mắt người chưa thấy dung nhan Phật mà tự tay người Phật hiện ra”. Bởi dân Sơn Đồng có duyên với Phật, nên được Phật khai thông khai sáng. Ông vẫn còn nhớ như in cái thủa mới làm nghề, được trực tiếp theo các cụ trong làng đi trùng tu đình, chùa, chàng thanh niên Hiệp đã lập tức bị hút hồn bởi vẻ đẹp siêu thoát của những pho tượng, hoạ tiết hoa văn được chạm trổ trên các hoành phi, câu đối, cuốn thư, cửa võng ở đình, chùa. Từ đó các hoạ tiết hoa văn cổ đã trở thành niềm say mê của ông. Một trong những bí quyết để ông tạo nên những tác phẩm có hoa văn tinh xảo, sống động và có hồn đó là tôn trọng các mẫu cổ. Điều đó được thể hiện qua mỗi tác phẩm của ông. Tự nhận mình là người rất kĩ tính đối với nghề, mỗi tác phẩm của ông đòi hỏi sự hoàn hảo trong từng chi tiết, chỉ cần sai lệch một chút là phải làm lại. Kết quả thành công thì ghi lại kinh nghiệm đã tổng kết vào trong tâm, rồi cứ thế mà làm. Ông tâm sự, làm nghề sơn son thiếp vàng bạc này, vừa phải có sự tỉ mỉ, khéo léo của một người thợ vẽ, vừa phải nặn vuốt như thợ gốm đối với các tác phẩm tượng có cốt thổ. Mà hoa văn chạm trổ trên bộ trang trí cũng có rất nhiều loại. Mỗi khi làm một công trình, ông phải tìm hiểu kĩ xem đó là hoa văn thuộc thời nào. Chùa thời nào thì sẽ chạm theo phong cách thời đó, như con Rồng đời Trần thì khoẻ khoắn, dũng mãnh, rồng đời Lý thì uyển chuyển, mềm mại. Vân mây dáng phải uyển chuyển mà không rối.Điều đó tạo nên nét đặc biệt của mỹ nghệ sơn đồng. Bộ Tứ quý: Tùng – Trúc – Cúc – Mai, người thợ phải tạo được cái dáng cao ngạo của cây tùng với cành già xoè bóng chở che cho cành non, dáng thẳng vút mà vẫn mềm mại của thân Trúc với “tre già măng mọc”, vẻ đài các của hoa cúc với cây to cây nhỏ, cao quý của cây mai với đủ hoa, lá, lộc. Với ông một tác phẩm sơn son thếp vàng bạc không chỉ là nghệ thuật mà còn phải khắc hoạ được cả những truyền thống quý báu của dân tộc như “uống nước nhớ nguồn”, “ cây có cội, người có tông”. Trong suốt những năm tháng thăng trầm với nghiệp cầm đục, nghệ nhân Nguyễn Đức Hiệp đã đi nhiều nơi, tham gia tu bổ các công trình lớn của quốc gia và quốc tế có tính kĩ – mĩ thuật cao.